12 - امام بايد حال ضعيفترين مأمومين خود را در نماز رعايت كند . ( 1 ) امير مؤمنان ( ع ) فرموده است : « آخرين سخنى كه از زبان محبوب قلبم پيامبر ( ص ) شنيدم اين بود كه فرمود : اى على ! چون نماز ( به جماعت ) بگزارى مانند ضعيفترين مأمومين خود آن را به جا بياور و كسى را به اذان گفتن بگمار كه بر اذانش اجرت نخواهد . » « 45 » در خبر صحيح از امام صادق ( ع ) روايت شده كه فرموده است : « پيامبر ( ص ) نماز ظهر و عصر را برگزار كرد ، و دو ركعت از آنها را سبك به جا آورد . چون از مسجد باز مىگشت مردم گفتند : اى پيامبر خدا آيا در نماز چيز تازه‌اى پديد آمده ؟ فرمود : چه چيزى ؟ عرض كردند : در دو ركعت آخر تخفيف دادى ؛ به آنها فرمود : آيا داد و فرياد كودك را نشنيديد ؟ » « 46 » در حديث سماعه آمده كه امام ( ع ) فرمود : « كسى كه توانايى دارد ركوع و سجودش را طولانى كند بايد به قدر توان خود طول دهد ليكن امام جماعت نبايد ( نماز را ) با آنها طولانى كند ، زيرا در ميان مردم افراد ضعيف و حاجتمند وجود دارد . همانا پيامبر خدا ( ص ) چون با جماعت نماز مىخواند آن را سبك به جا مىآورد . » « 47 » غزّالى مىگويد : در جماعت بويژه در هنگامى كه جمعيّت زياد باشد نماز را سبك برگزار كردن سزاوارتر است . پيامبر خدا ( ص ) فرموده است : « هر گاه يكى از شما به امامت با مردم نماز بگزارد بايد آن را سبك به جا آورد ، زيرا در ميان آنها افراد ناتوان و سالخورده و حاجتمند وجود دارد ، و چون نماز را منفرد بخواند هر چه بخواهد آن را طولانى كند . » « 48 » معاذ بن جبل نماز عشاء را با مردم به امامت مىخواند و در آن سوره بقره را قرائت كرد . يكى از نمازگزاران از صف جماعت بيرون شد و نماز را فرادا تمام كرد . مردم

--> ( 45 ) الفقيه ، ص 76 ، شماره 7 ؛ تهذيب ، ج 1 ، ص 217 . ( 46 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 331 ؛ علل الشرايع صدوق ، ص 122 ، ( بطور اختصار ) عدّه الداعى ابن فهد ؛ مستدرك الوسائل ، ج 1 ، ص 497 . ( 47 ) تهذيب ، ج 1 ، ص 155 . ( 48 ) سنن نسائى ، ج 2 ، ص 94 ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 271 ، صحيح مسلم ، ج 2 ، ص 43 .